Konu anlatımı
Oturma soruları tek sıra yerine iki sıra ya da yuvarlak bir masa üzerine kurulduğunda yeni ilişkiler ortaya çıkar: tam arkasında, tam karşısında, iki yanında gibi. Bu alt başlıkta bu ilişkileri doğru okumayı ve bir kişiyi sabitleyerek düzeni adım adım kurmayı göreceksin.
İki sıralı planlar
Önde ve arkada üçer sandalye bulunan bir planda sandalyeleri ön sırada soldan sağa 1, 2, 3, arka sırada 4, 5, 6 diye numaralandırırsan 1'in arkası 4, 2'nin arkası 5, 3'ün arkası 6 olur. Her sandalyenin aynı sırada yan komşuları ve tam önündeki ya da arkasındaki sandalye vardır.
“Aynı sırada yan yana” ile “biri diğerinin tam arkasında” ilişkilerini karıştırmamak gerekir. Ortadaki sandalyenin iki yan komşusu, uçtaki sandalyelerin tek yan komşusu vardır; bu fark, uca oturması gereken kişileri belirlemede çok işe yarar.
Yuvarlak masa
Yuvarlak masada uç yoktur; her kişinin iki yan komşusu vardır. Altı kişilik eşit aralıklı bir masada her sandalyenin tam karşısında bir sandalye bulunur; bir kişinin iki komşusu ve karşısındaki kişi dışında kalan iki kişi ona çapraz yerlerdedir. Masanın merkezine dönük oturan birinin sağındaki kişi, masaya yukarıdan bakıldığında saat yönünün tersindeki komşusudur. Bu yüzden “sağında” ve “solunda” ifadeleri dikkat ister; sorular çoğu zaman “yanında” ve “tam karşısında” ilişkileriyle kurulur.
Bir kişiyi sabitlemek
Yuvarlak masada herkes aynı yöne bir sandalye kaydırılsa düzen değişmez; bu yüzden bir kişinin yeri sabitlenir ve öbürleri ona göre yerleştirilir. Önce “tam karşısında” gibi kesin bilgiler, sonra “yanında” bilgileri kullanılır. Bir kişinin iki yanı da doluysa o kişinin yanına başka biri oturamaz; bu basit gözlem birçok durumu eler. Bulunan düzenin ayna görüntüsü de koşulları sağlar; yanında ve karşısında ilişkileri ayna görüntüsünde değişmez.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Arda, Bilge, Cenk, Dilek, Emre ve Funda, eşit aralıklı altı sandalyesi olan yuvarlak bir masaya oturmuştur. Cenk, Arda'nın tam karşısındadır. Bilge, Arda'nın yanındadır. Dilek, Cenk'in yanında değildir. Emre, Bilge'nin yanında değildir. Buna göre Dilek'in tam karşısında kim oturur? Funda'nın iki yanında kimler vardır?
Çözüm. Arda'nın yerini sabitleriz; Cenk tam karşısındadır ve Bilge Arda'nın bir yanındadır. Boş sandalyeler, Bilge ile Cenk arasındaki sandalye, Cenk'in öbür yanı ve Arda'nın öbür yanıdır. İlk ikisi Cenk'in yanında olduğu için Dilek, Arda'nın öbür yanına oturur. Bilge ile Cenk arasındaki sandalye Bilge'nin yanında olduğu için Emre oraya oturamaz ve Cenk ile Dilek arasına oturur. Funda'ya Bilge ile Cenk arasındaki sandalye kalır; bu sandalye Dilek'inkinin tam karşısıdır. Dilek'in karşısında Funda oturur; Funda'nın iki yanında Bilge ile Cenk vardır.
Örnek 2. Önde üç, arkada üç sandalye bulunan bir planda arka sıradaki her sandalye öndeki bir sandalyenin tam arkasındadır. Ali, Banu, Cem, Duru, Ege ve Filiz bu sandalyelere oturmuştur. Banu ön sıranın ortasındadır. Cem, Banu'nun tam arkasında değildir. Duru ile Ege aynı sırada yan yanadır. Filiz, Ali'nin tam arkasındadır. I. Cem ön sıradadır. II. Duru, Banu'nun tam arkasındadır. III. Ege ile Filiz yan yanadır. Hangileri kesinlikle doğrudur?
Çözüm. Filiz Ali'nin tam arkasında olduğu için Ali ön sıradadır; ortada Banu olduğundan Ali bir uçta, Filiz de onun arkasında, arka sıranın aynı ucundadır. Ön sırada tek boş sandalye kaldığı için Duru ile Ege arka sıradadır: ortada ve öbür uçta. Cem'e ön sıranın öbür ucu kalır. I her düzende doğrudur. Duru ile Ege arkada yer değiştirebildiği için II ve III bazı düzenlerde doğru, bazılarında yanlıştır. Kesinlikle doğru olan yalnızca I'dir.
Sık yapılan hatalar
- Yuvarlak masada uç sandalye varmış gibi düşünmek.
- “Tam karşısında” ile “çaprazında” ilişkilerini karıştırmak.
- İki sıralı planda “tam arkasında” ile “arka sırada” ifadelerini aynı sanmak.
- Yuvarlak masada bir kişiyi sabitle, öbürlerini ona göre yerleştir.
- Altı kişilik masada her kişinin iki komşusu ve bir karşısındaki vardır.
- Ayna görüntüsü de koşulları sağlar; yanında ve karşısında ilişkileri değişmez.