Konu anlatımı
Mağazalar genellikle bir etiket fiyatı belirler ve kampanya dönemlerinde bu fiyat üzerinden indirim yapar. İndirimli satışta satıcının kâr edip etmediği, etiket fiyatının maliyete göre ne kadar yüksek belirlendiğine bağlıdır. Bu alt başlıkta etiket fiyatı, indirim ve kâr arasındaki zinciri kurmayı öğreneceksin.
İndirim etiket fiyatı üzerindendir
Etiket fiyatı E olan bir ürüne %a indirim yapılırsa satış fiyatı E·(1 − a/100) olur. Etiket fiyatı 800 TL olan ürüne %25 indirimle satış fiyatı 800·0,75 = 600 TL'dir. İndirim miktarı 200 TL'dir; bu miktar etiket fiyatına göre %25, satış fiyatına göre ise yaklaşık %33,3'tür. Soru aksini söylemedikçe indirim yüzdesi etiket fiyatına göre okunur.
Maliyet, etiket ve satış zinciri
Bir ürün için üç fiyat vardır: maliyet, etiket fiyatı ve satış fiyatı. Satıcı etiket fiyatını maliyetin belli bir yüzde fazlası olarak belirler, sonra etiket üzerinden indirim yapar. Kâr ya da zarar yine maliyete göre hesaplanır. Maliyeti 100 seçip zinciri yazmak en hızlı yoldur: Maliyetin %50 fazlasına etiketlenen ürün %20 indirimle satılırsa 100 → 150 → 120 olur ve satıcı %20 kâr eder.
Art arda indirimler
Bir indirimden sonra yapılan ikinci indirim, indirimli fiyat üzerinden uygulanır; bu yüzden çarpanlar çarpılır. %30 ve ardından %10 indirim 0,7·0,9 = 0,63 çarpanı verir; toplam indirim %40 değil %37'dir. “Sepette ek %10 indirim” gibi kampanyalarda da ikinci indirim ilk indirimden sonraki fiyata uygulanır.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Bir mağaza etiket fiyatı üzerinden %20 indirim yaptığında bir üründen %12 kâr ediyor. Ürünün maliyeti 500 TL olduğuna göre etiket fiyatı kaç TL'dir?
Çözüm. %12 kârla satış fiyatı 500·1,12 = 560 TL'dir. Bu fiyat, etiket fiyatına %20 indirim uygulanarak elde edildiği için etiket fiyatının 0,8 katıdır: E·0,8 = 560. Buradan E = 560 ÷ 0,8 = 700 TL bulunur.
Örnek 2. Bir satıcı ürünlerinin etiket fiyatını, %25 indirim yaptığında yine %20 kâr edecek biçimde belirlemek istiyor. Etiket fiyatı maliyetin yüzde kaç fazlası olmalıdır?
Çözüm. Maliyeti 100 seçeriz. %20 kâr için satış fiyatı 120 olmalıdır. Bu fiyat, etiket fiyatının 0,75 katıdır: E·0,75 = 120 ve E = 160. Etiket fiyatı maliyetin 160 − 100 = 60 birim, yani %60 fazlası olmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- İndirim yüzdesini maliyete uygulamak.
- Art arda indirimleri toplamak: %30 ve %10 indirim %40 değildir.
- İndirimli satışta kâr yüzdesini etiket fiyatına göre hesaplamak.
- Satış fiyatı = etiket fiyatı·(1 − indirim/100).
- Maliyet → etiket → satış zincirinde maliyeti 100 seç.
- Kâr ve zarar her zaman maliyete göredir.