Konu anlatımı
Karşılaştırma cümlesinde iki ya da daha çok varlık, ortak bir nitelikte birbiriyle ölçülür: “Bu yılki hasat geçen yılkinden daha bereketli.” TYT'de karşılaştırma çoğunlukla benzetmeyle ya da yalnız bir nitelik bildiren cümleyle karıştırılarak sorulur. Bu alt başlıkta karşılaştırmanın türlerini ve onu öteki cümlelerden ayırmanın yolunu göreceksin.
Üstünlük ve eşitlik
Karşılaştırmada varlıklardan biri ötekinden üstün ya da ona eşit gösterilebilir. Üstünlük “daha, en, -den, göre” gibi sözlerle kurulur: “Yeni tren hattı eskisinden çok daha hızlı.”, “Sınıfın en hızlı koşucusu Mert'tir.” Eşitlik ise çoğunlukla “kadar” ile kurulur: “Ablam, annem kadar güzel yemek yapar.” Aynı varlığın iki farklı zamanı da karşılaştırılabilir: “Kasabamız on yıl öncesine göre çok daha kalabalık.”
Karşılaştırma ile benzetme
Karşılaştırmada aynı türden iki varlık ortak bir ölçüyle ve gerçekçi biçimde kıyaslanır. Benzetmede ise bir varlık, bir niteliği daha güçlü taşıyan başka türden bir varlığa benzetilir ve amaç ölçmek değil, niteliği canlı biçimde anlatmaktır: “Bebeğin yanakları elma gibi kırmızıydı.” “gibi” ve “kadar” iki ilişkide de geçebilir. Nasıl ayırt edilir: Kıyaslanan iki varlık aynı türden ve gerçekten ölçülebiliyorsa karşılaştırma; biri niteliği güçlendirmek için getirilmiş başka türden bir varlıksa benzetmedir.
Yalnız nitelik bildiren cümleler
Bir cümlede bir varlığın niteliği bildirilse de başka bir varlıkla ölçülmüyorsa karşılaştırma yoktur: “Yeni tren hattı çok hızlı.” Bu cümlede “çok” niteliğin derecesini bildirir ama bir kıyas kurmaz. Seçeneklerde “çok, oldukça, son derece” gibi derece sözcükleri (kelimeleri) karşılaştırma gibi görünebilir; asıl ölçüt, ikinci bir varlığın ya da zamanın kıyaslanıp kıyaslanmadığıdır.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. “Kuzenim, ağabeyim kadar hızlı koşuyor.” ve “Kuzenim bir ceylan kadar hızlı koşuyor.” cümlelerinde “kadar” sözünün kurduğu ilişkileri karşılaştırınız.
Çözüm. Birinci cümlede kuzen ile ağabey aynı türden iki insandır ve hız bakımından gerçekçi biçimde ölçülmüştür; ikisinin hızı eşittir. Bu bir karşılaştırmadır. İkinci cümlede ise kuzen, hızıyla bilinen bir hayvana benzetilmiştir; amaç ölçmek değil, koşusunun hızını güçlü biçimde anlatmaktır. Bu bir benzetmedir.
Örnek 2. “Kasabamız on yıl öncesine göre çok daha kalabalık.” cümlesinde karşılaştırma var mıdır?
Çözüm. Cümlede kasabanın bugünkü durumu ile on yıl önceki durumu kalabalık bakımından ölçülmüştür. “göre” ve “daha” sözleri bu kıyası kurar ve bugünkü kalabalığın daha fazla olduğunu bildirir. Kıyaslanan iki şey aynı kasabanın iki farklı zamanıdır; aynı varlığın farklı zamanları da karşılaştırılabilir.
Sık yapılan hatalar
- Benzetmeyi karşılaştırma sanmak: “ceylan kadar hızlı koşmak”.
- Yalnız derece bildiren “çok, oldukça” gibi sözleri karşılaştırma saymak.
- Aynı varlığın iki farklı zamanının kıyaslandığı cümleleri gözden kaçırmak.
- Karşılaştırmanın ipuçları: daha, en, -den, göre, kadar.
- Karşılaştırmada aynı türden varlıklar gerçekçi biçimde ölçülür; benzetmede nitelik güçlendirilir.
- İkinci bir varlık ya da zaman kıyaslanmıyorsa karşılaştırma yoktur.