Konu anlatımı
Soru sıfatları (ön adları) bir ismi soru yoluyla belirtir: “Hangi otobüs?”, “Kaç kişi?”. Soru sözcükleri (kelimeleri) sıfat, zamir (adıl) ya da zarf (belirteç) olarak kullanılabildiği için bu konudaki sorular genellikle ayırt etmeye dayanır. Bu alt başlıkta soru sıfatlarını ve öteki soru sözcüklerinden nasıl ayrıldıklarını göreceksin.
Başlıca soru sıfatları
Bir ismin önüne gelip onu soru yoluyla belirten sözcükler soru sıfatıdır: “Hangi otobüs merkeze gidiyor?”, “Kaç kişi geldi?”, “Kaçıncı sırada oturuyorsun?”, “Kaçar elma aldınız?”, “Nasıl bir ev istiyorsun?” “hangi” seçmeyi, “kaç” sayıyı, “kaçıncı” sırayı, “kaçar” bölüştürmeyi, “nasıl” niteliği sorar.
Soru cümlesi olmak zorunda değil
Soru sıfatı bulunan her cümle soru cümlesi değildir: “Hangi kitabı okuduğunu sormadım.”, “Kaç kişinin geleceğini bilmiyorum.” Bu cümlelerde de “hangi” ve “kaç” birer ismin önünde onları soru yoluyla belirtir; sözcüklerin türü değişmez. Cümle bir soru sormadığı için sonuna nokta konur.
Soru zamiri ve soru zarfından ayırma
Soru sözcüğü bir ismin yerini tutup ek alıyorsa soru zamiridir: “Hangisini istersin?”, “Kaçını okudun?”, “Kimi arıyorsun?”. Bir fiilin zamanını, nedenini ya da nasıl yapıldığını soruyorsa soru zarfıdır: “Ne zaman döneceksin?”, “Bu işi nasıl başardın?”. “nasıl” sözcüğü bir ismin önünde “nasıl bir ev” biçiminde kullanılırsa soru sıfatı, “nasıl başardın” gibi bir fiili sorarsa soru zarfıdır. Nasıl ayırt edilir: Soru sözcüğünün hemen ardına bak; bir isim varsa soru sıfatıdır.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. “Kaç kilometre yol yürüdüğümüzü bilmiyorum.”, “Toplantıya kim gelmedi?” ve “Bu soruyu nasıl çözdün?” cümlelerinin hangisinde soru sıfatı vardır?
Çözüm. Birinci cümlede “kaç” sözcüğü “kilometre” isminin önünde onu soru yoluyla belirtir; soru sıfatıdır. Cümle soru sormasa da sözcüğün türü değişmez. İkinci cümlede “kim” bir kişinin yerini tutan soru zamiridir. Üçüncü cümlede “nasıl” çözme eyleminin yolunu sorar; soru zarfıdır. Soru sıfatı birinci cümlededir.
Örnek 2. “Hangi şehirde doğduğunu hatırlamıyorum.” ve “Hangisinde doğduğunu hatırlamıyorum.” cümlelerini karşılaştırınız.
Çözüm. Birinci cümlede “hangi” sözcüğü “şehir” isminin önünde durur ve ek almamıştır; ek isme gelmiştir: “şehirde”. Bu yüzden soru sıfatıdır. İkinci cümlede “hangisinde” sözcüğü şehrin yerini tutar ve iyelik ile bulunma eklerini kendisi almıştır; soru zamiridir.
Sık yapılan hatalar
- Soru sözcüğü içeren cümlenin mutlaka soru cümlesi olduğunu sanmak.
- Ek almış “hangisi”, “kaçı” gibi sözcükleri soru sıfatı saymak.
- Fiili soran “nasıl” sözcüğünü soru sıfatı sanmak.
- Soru sıfatları: hangi, kaç, kaçıncı, kaçar, nasıl (bir).
- Soru sıfatının ardında bir isim vardır ve sıfat ek almaz.
- İsmin yerini tutan soru sözcüğü zamir, fiili soran soru sözcüğü zarftır.