Konu anlatımı
Cümle sıralama sorularında numaralanmış cümleler karışık verilir ve anlamlı bir paragraf oluşturacak sıra istenir. Bazen sıranın tamamı, bazen de belli bir yerdeki cümle sorulur. Bu alt başlıkta cümleleri adım adım sıralamayı ve seçeneklerden yararlanmayı göreceksin.
İlk cümleyi bul
Önce paragrafı başlatabilecek cümleyi bul: önceki bir cümleye gönderme yapmayan, “ardından, bu yüzden, ise, de” gibi sözlerle başlamayan, konuyu tanıtan cümle. Çoğu soruda yalnız bir cümle bu özelliği taşır ve seçeneklerin bir bölümünü tek başına eler. İlk cümleyi bulduktan sonra onu izleyebilecek cümleleri ara.
Cümleleri eşleştir
Birbirine gönderme yapan cümleleri yan yana getir. “Bu yöntem” diyen bir cümle, yöntemin anlatıldığı cümleden sonra gelir; “Ardından” diyen cümle bir önceki adımdan sonra gelir; “ise” ile başlayan cümle bir karşılaştırmanın ikinci tarafıdır. Olay ya da işlem anlatılan paragraflarda zaman sırasını izle; bir düşüncenin anlatıldığı paragraflarda ise genel yargıdan örneğe ve sonuca doğru ilerle.
Seçeneklerden yararlan
Bütün sırayı bulmak zorunda değilsin. İlk ve son cümleyi bulduktan sonra seçeneklere bak; çoğu zaman yalnız bir seçenek kalır. Sıranın tamamını bulduysan paragrafı bu sırayla baştan sona oku ve her cümlenin bir öncekine bağlandığından emin ol.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. “I. Ardından çadırın tabanı serilir ve köşeleri kazıklarla toprağa sabitlenir. II. Böylece gece rüzgâr çıksa bile çadır yerinden oynamaz. III. Kamp yerine varan biri için ilk iş, çadırı hava kararmadan kurmaktır. IV. Önce çadırın kurulacağı yer küçük taşlardan ve kuru dallardan temizlenir. V. Direkler takılıp çadır ayağa kaldırıldıktan sonra gergi ipleri çekilir.” Bu cümlelerle anlamlı bir paragraf oluşturulursa sıralama nasıl olur?
Çözüm. Önce söylenmiş bir şeye dayanmayan ve konuyu tanıtan III. cümle paragrafı başlatır. İşlem “Önce” ile başlayan IV. cümleyle sürer; “Ardından” sözü I. cümlenin bundan sonra geldiğini gösterir. Direklerin takılıp iplerin gerilmesi (V) tabanın serilmesinden sonra gelir. “Böylece” ile sonucu bildiren II. cümle sona yerleşir. Sıra: III, IV, I, V, II.
Örnek 2. “I. Bu yüzden deneyimli bisikletçiler uzun bir yola çıkmadan önce lastiklerinin havasını mutlaka denetler. II. Havası eksik bir lastik, yola daha geniş bir yüzeyle değer. III. Bu da pedal çevirmeyi zorlaştırır ve sürücüyü çabuk yorar.” Bu cümleler nasıl sıralanmalıdır?
Çözüm. II. cümle önce söylenmiş bir şeye dayanmaz ve konuyu tanıtır; paragraf onunla başlar. III. cümledeki “Bu da” sözü, II. cümlede anlatılan geniş temasa gönderme yapar ve onun sonucunu bildirir. I. cümle “Bu yüzden” ile bu iki cümleden bir sonuç çıkarır ve sona gelir. Sıra: II, III, I.
Sık yapılan hatalar
- “ise, ardından, bu yüzden” ile başlayan bir cümleyi ilk sıraya koymak.
- İşlem anlatan paragraflarda zaman sırasını gözden kaçırmak.
- Bulunan sırayı baştan sona okuyarak sınamamak.
- Önce giriş cümlesini, sonra son cümleyi bul.
- Gönderme ve bağlayıcı sözlerle cümleleri eşleştir.
- Seçeneklerden eleyerek ilerle ve sırayı baştan sona okuyarak sına.