Konu anlatımı
Bu soru türünde paragrafın bir yerinde boşluk bırakılır ve boşluğa hangi cümlenin gelmesi gerektiği sorulur. Boşluğa gelecek cümle iki yönlü bir köprüdür: Hem kendinden önceki düşünceyi sürdürmeli hem de sonraki cümleyi hazırlamalıdır. Bu alt başlıkta boşluğun yerine göre çözüm yollarını ve sık kurulan tuzakları göreceksin.
İki yana bak
Boşluktan önceki cümle neyi anlatıyor, boşluktan sonraki cümle neyle başlıyor? Boşluktan sonraki cümlede “bu, bu yüzden, böylece, oysa, örneğin” gibi bir söz varsa, boşluğa gelecek cümlenin ne söylemesi gerektiğini o söz gösterir: “Bu yüzden” varsa boşluk bir neden, “Örneğin” varsa genel bir yargı içermelidir. Seçeneği boşluğa koyup üç cümleyi birlikte oku.
Boşluğun yeri
Boşluk paragrafın başındaysa konuyu tanıtan, kendi başına anlaşılır bir giriş cümlesi aranır. Boşluk sondaysa paragrafı toparlayan bir sonuç cümlesi aranır; bu sorular Paragrafta Anlam konusundaki paragraf tamamlama sorularıyla aynı yoldan çözülür. Boşluk ortadaysa iki yana birden bağlanan cümle aranır.
Tuzaklar
Seçeneklerde konusu uygun ama yönü ters cümleler bulunur: Paragraf bir yararı anlatırken bir zararı söyleyen cümle gibi. Bazı seçenekler yalnız önceki cümleye bağlanır ama sonraki cümleyi hazırlamaz. Bir kısmı da paragrafın konusuyla ilgili yeni bir bilgi verir ama akışa katılmaz. Doğru cümle her iki bağı da kurar.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. “Küçük çocuklar gün boyu ‘Neden?’ diye sorup durur. ---- Bu yüzden onların sorularını geçiştirmek yerine birlikte cevap aramak, merak duygusunu canlı tutar. Cevabını bilmediğimiz sorularda ‘Gel, birlikte bakalım.’ demek bile çocuğa sorusunun değerli olduğunu gösterir.” Boşluğa “Bu sorular, dünyayı anlamaya çalışan bir zihnin en doğal araçlarıdır.”, “Bazı anne babalar bu soruları küçük bir deftere not eder.” ve “Ama yetişkinler çoğu zaman bu soruları sabırla cevaplar.” cümlelerinden hangisi gelmelidir?
Çözüm. Boşluktan sonraki cümle “Bu yüzden” ile başlar ve soruları geçiştirmemek gerektiğini söyler; demek ki boşluğa bu soruların neden önemli olduğunu bildiren bir cümle gelmelidir. “Bu sorular, dünyayı anlamaya çalışan bir zihnin en doğal araçlarıdır.” cümlesi hem önceki cümledeki soruları sürdürür hem de sonraki öneriye gerekçe olur. Defterle ilgili cümle sonraki cümleyi hazırlamaz; yetişkinlerin soruları sabırla cevapladığını söyleyen cümle ise “geçiştirmek yerine” önerisiyle ters düşer.
Sık yapılan hatalar
- Boşluğa gelecek cümleyi yalnız önceki cümleye bakarak seçmek.
- Boşluktan sonraki “bu yüzden, örneğin” gibi sözleri gözden kaçırmak.
- Konusu uygun ama yönü ters cümleyi doğru saymak.
- Boşluğa gelen cümle hem önceki hem sonraki cümleye bağlanır.
- Boşluktan sonraki bağlayıcı söz, boşluğun ne söylemesi gerektiğini gösterir.
- Seçeneği boşluğa koyup üç cümleyi birlikte oku.