Konu anlatımı
İnkılapçılık, yapılan değişikliklerin korunmasını ve akıl ile bilim ışığında sürdürülmesini öngörür. Bu alt başlıkta inkılapçılığın anlamını ve başlıca inkılapları öncelikli amaçlarıyla eşleştirmeyi göreceksin.
İnkılapçılık ilkesi
İnkılap, toplumun kurumlarını ve yaşayışını köklü biçimde değiştiren, eskimiş olanın yerine çağdaş olanı koyan düzenlemelerdir. İnkılapçılık ilkesi, gerçekleştirilen inkılapların savunulmasını ve zamanın gerektirdiği yeniliklerin akla ve bilime dayanılarak sürdürülmesini öngörür. Bu ilke inkılapların kalıcı olmasını sağlar; bu yüzden öteki ilkelerin uygulamalarının da güvencesi sayılır. İnkılapçılık, toplumun geleneklere körü körüne bağlı kalmasını reddeder; ama plansız ve dayanaksız bir değişimi de savunmaz.
Çağdaşlaşma hedefi
Atatürk'e göre Türk milletinin hedefi çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmak, hatta onu aşmaktı. Bu hedef bir defada gerçekleşebilecek bir şey değildi; toplumun ihtiyaçları değiştikçe yeni düzenlemeler yapılması gerekiyordu. Saltanatın kaldırılmasından Soyadı Kanunu'na kadar yapılan inkılaplar bu hedefe yönelik adımlardı. İnkılapçılık, bu adımların geri alınmamasını ve aynı yönde ilerlemenin sürmesini ister. Bu yüzden inkılapçılık durağan değil, sürekli gelişmeye açık bir ilkedir.
İnkılapları amaçlarıyla eşleştirmek
Sınavlarda bir inkılabın öncelikli amacını bilmek, çoğu zaman doğru ilkeyi bulmanın anahtarıdır. Başlıca inkılapların öncelikli amaçları şöyle özetlenebilir.
- Tevhid-i Tedrisat Kanunu: farklı kurumlara dağılmış öğretimi tek çatı altında toplamak.
- Harf İnkılabı: Türkçeye uygun bir alfabeyle okuryazarlığı artırmak.
- Türk Medeni Kanunu: hukuk birliğini sağlamak ve kadın ile erkeği kanun önünde eşitlemek.
- Aşar vergisinin kaldırılması: üreticiyi ağır bir vergiden kurtararak tarımı canlandırmak.
- Kabotaj Kanunu: Türk limanları arasındaki deniz taşımacılığını Türk gemilerine bırakmak.
- Soyadı Kanunu: kimlik ve kayıt işlerindeki karışıklığı gidermek ve eşitliği güçlendirmek.
- Ölçüler Kanunu: ölçü ve tartıda ülke çapında birlik sağlamak.
- Uluslararası saat ve takvim: dünyayla ilişkilerde zaman birliği sağlamak.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. İnkılapçılık ilkesinin öteki ilkelerle ilişkisini açıklayın.
Çözüm. Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik ve laiklik doğrultusunda yapılan inkılaplar korunmadıkça kalıcı olamazdı. İnkılapçılık bu inkılapların savunulmasını ve yeni ihtiyaçlara göre akıl ve bilim ışığında geliştirilmesini öngörür. Böylece öteki ilkelerin uygulamalarını güvence altına alır ve çağdaşlaşmanın kesintisiz sürmesini sağlar. Bu yüzden inkılapçılık, ilkelerin koruyucusu olarak görülür.
Örnek 2. Bir inkılabın hangi ilkeyle ilişkili olduğunu bulurken nasıl bir yol izlemelisin? Halkevlerinin açılması örneğiyle açıklayın.
Çözüm. Önce inkılabın öncelikli amacını belirlemelisin. 1932'de açılan Halkevleri, halkı eğitmeyi, kültür düzeyini yükseltmeyi ve aydınlar ile halk arasındaki bağı güçlendirmeyi amaçladı. Halkın yararını gözeten ve toplumsal kesimler arasındaki farkı azaltmaya çalışan bu amaç halkçılıkla ilgilidir. Halkevlerinin milli kültürü yaymaya yönelik çalışmaları ise milliyetçilikle de ilişkilendirilebilir; yani bir inkılap birden fazla ilkeyle bağlantılı olabilir.
Sık yapılan hatalar
- İnkılapçılığı sürekli ve plansız değişim sanmak; inkılapçılık, değişimin akla ve bilime dayanmasını ve yapılan inkılapların korunmasını öngörür.
- Her inkılabın yalnızca tek bir ilkeyle ilişkili olduğunu düşünmek; örneğin Medeni Kanun hem laiklik hem halkçılıkla ilgilidir.
- Bir inkılabın amacını sonucuyla karıştırmak; soru öncelikli amacı soruyorsa inkılabın neden yapıldığına bakmalısın.
- İnkılapçılık: inkılapları korumak ve akıl ile bilim ışığında geliştirmek.
- Amaç ilkeyi gösterir: din ve devletin ayrılması laiklik, eşitlik halkçılık, milli kültür milliyetçilik, milli egemenlik cumhuriyetçilik, devlet yatırımı devletçilik.
- Bir inkılap birden fazla ilkeyle ilişkili olabilir.