Konu anlatımı
1908 ile 1914 arasındaki altı yılda Osmanlı Devleti bir dizi iç ve dış sarsıntı yaşadı; sınavda bu olayların sırası sıkça sorulur. Bu alt başlıkta olayları aylarıyla birlikte sıraya koymayı ve aralarındaki bağlantıları kurmayı göreceksin.
Zaman çizelgesi
1908–1914 arasındaki başlıca gelişmeler şu sırayla yaşandı:
- Temmuz 1908: II. Meşrutiyet'in ilanı.
- Ekim 1908: Bulgaristan'ın bağımsızlığı, Bosna-Hersek'in Avusturya-Macaristan'a katılması, Girit'in Yunanistan'a bağlandığını açıklaması.
- Nisan 1909: 31 Mart Olayı ve II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesi.
- Eylül 1911: Trablusgarp Savaşı'nın başlaması.
- Ekim 1912: I. Balkan Savaşı'nın başlaması ve Uşi Antlaşması.
- Ocak 1913: Babıali Baskını.
- Mayıs 1913: Londra Antlaşması.
- Haziran-Temmuz 1913: II. Balkan Savaşı ve Edirne'nin geri alınması.
- Eylül ve Kasım 1913: Bulgaristan ile İstanbul, Yunanistan ile Atina antlaşmaları.
- 1914: Haziran'da Saraybosna suikastı, Ağustos'ta Osmanlı-Almanya ittifakı, Ekim sonunda Osmanlı'nın savaşa girişi.
Olaylar arasındaki bağlantılar
Bu olaylar birbirinden bağımsız değildir. II. Meşrutiyet'in ilanından sonraki geçiş ortamı, Bulgaristan ve Avusturya-Macaristan'ın oldubittilerine fırsat verdi. Trablusgarp Savaşı sürerken Balkan devletleri Osmanlı'ya saldırdı; Osmanlı iki cephede savaşmamak için Uşi Antlaşması'nı imzaladı. Balkan Savaşı'ndaki yenilgiler ve Edirne'nin verilebileceği söylentisi Babıali Baskını'na gerekçe oldu. Balkan devletlerinin kendi aralarında savaşması Edirne'nin geri alınmasını sağladı. Balkan Savaşları'ndan sonra yalnız kalan Osmanlı, kayıplarını geri almak için Almanya ile ittifaka yöneldi.
Kronoloji sorularında dikkat
Bu dönemle ilgili sorularda genellikle iki olayın sırası ya da bir olayın iki olay arasına düşüp düşmediği sorulur. Bunun için yalnızca yılı değil ayı da bilmek gerekir, çünkü 1912 ve 1913 yıllarında birden çok önemli olay vardır. Örneğin I. Balkan Savaşı Ekim 1912'de başladığı için Ocak 1913'teki Babıali Baskını bu savaştan sonradır. Rumi tarihle anılan olaylarda takvim farkını unutmamalısın: 31 Mart Olayı miladi takvimde Nisan 1909'a denk gelir. Ayrıca Osmanlı'nın 1914'te savaşa girdiği sırada II. Meşrutiyet yönetiminin sürdüğünü hatırlamalısın.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Trablusgarp Savaşı ile I. Balkan Savaşı'nın aynı döneme denk gelmesi Osmanlı'nın kararlarını nasıl etkilemiştir?
Çözüm. Trablusgarp Savaşı 1911'de başlamış ve 1912'ye kadar sürmüştü. Balkan devletleri Osmanlı'nın bu savaşla uğraşmasını fırsat bilerek Ekim 1912'de saldırdı. Osmanlı iki uzak cephede aynı anda savaşacak güce sahip olmadığı için Balkanlara yoğunlaşmayı seçti ve aynı ay Uşi Antlaşması'nı imzalayarak Trablusgarp'tan vazgeçti. Bu örnek, olayların kronolojik yakınlığının kararları doğrudan etkileyebildiğini gösterir.
Örnek 2. Babıali Baskını'nın zamanlaması ile Balkan Savaşları arasındaki ilişkiyi açıklayın.
Çözüm. I. Balkan Savaşı Ekim 1912'de başlamış ve Osmanlı ağır yenilgiler almıştı. Barış görüşmeleri sırasında Edirne'nin Bulgaristan'a bırakılacağı söylentisi yayıldı. İttihat ve Terakki bu durumu gerekçe göstererek Ocak 1913'te Babıali Baskını'nı düzenledi ve hükümeti devirdi. Buna rağmen Mayıs 1913'teki Londra Antlaşması'nda Edirne kaybedildi; şehir ancak Temmuz 1913'te II. Balkan Savaşı sırasında geri alındı.
Sık yapılan hatalar
- Babıali Baskını'nı I. Balkan Savaşı'ndan önce sanmak; savaş Ekim 1912'de başladı, baskın Ocak 1913'te oldu.
- 31 Mart Olayı'nı Mart 1909'a yerleştirmek; olay miladi 13 Nisan 1909'dadır.
- Edirne'nin Londra Antlaşması'yla geri alındığını sanmak; Londra'da Edirne kaybedildi, Temmuz 1913'te geri alındı.
- 1908 Meşrutiyet, 1909 31 Mart, 1911 Trablusgarp, 1912 Balkan ve Uşi, 1913 Babıali, Londra ve Edirne, 1914 savaş.
- Aynı yıldaki olaylarda ayı bil: Ekim 1912 Balkan Savaşı, Ocak 1913 Babıali Baskını.
- Olayları neden-sonuç zinciriyle hatırla: savaş, yenilgi, darbe, ittifak.