Konu anlatımı
Malazgirt'ten sonra Anadolu'daki Türk varlığı, Haçlıların ve Bizans'ın saldırılarıyla ciddi bir sınavdan geçti. Bu alt başlıkta Türkiye Selçuklularının Haçlı Seferleri karşısındaki durumunu ve Anadolu'nun Türk yurdu olduğunu kesinleştiren Miryokefalon Savaşı'nı göreceksin.
I. Haçlı Seferi ve İznik'in kaybı
I. Haçlı Seferi'nde Avrupa'dan gelen Haçlı orduları Bizans'ın desteğiyle Anadolu'ya geçti. 1097'de Türkiye Selçuklularının başkenti İznik kuşatıldı ve şehir Bizans'a teslim oldu. Sultan I. Kılıç Arslan başkenti Konya'ya taşıdı. Haçlılar Anadolu'yu geçerek Suriye'ye ilerledi; Bizans da bu fırsattan yararlanarak Batı Anadolu'yu ve kıyı bölgelerini geri aldı. Türkler Orta Anadolu'ya çekildi ve Anadolu'nun Türkleşmesi bir süre yavaşladı.
Miryokefalon Savaşı
II. Kılıç Arslan Danişmentli Beyliği'ne son vererek Orta Anadolu'da güçlendi. Türkleri Anadolu'dan atmak isteyen Bizans İmparatoru Manuel Komnenos, 1176'da kalabalık bir orduyla Konya üzerine yürüdü. Selçuklu ordusu, Miryokefalon'daki dar geçide giren Bizans ordusunu kuşatıp ağır bir bozguna uğrattı. Bu bozgundan sonra Bizans, Anadolu'yu Türklerden alma umudunu tamamen yitirdi ve savunmada kalmayı seçti. Anadolu'nun bir Türk yurdu olduğu kesinleşti; Avrupa kaynaklarında Anadolu Türkiye adıyla anılmaya başladı.
III. Haçlı Seferi ve ülkenin paylaştırılması
Miryokefalon'dan sonra Bizans, Türklere karşı Haçlılardan yeniden yardım bekledi. III. Haçlı Seferi sırasında Alman İmparatoru Frederik Barbarossa Anadolu'dan geçerken Konya'yı kısa bir süre ele geçirdi; ancak kısa süre sonra Silifke yakınlarında bir ırmakta boğuldu ve ordusu dağıldı. Bu dönemde II. Kılıç Arslan ülkeyi oğulları arasında paylaştırmıştı. Ülkenin hanedanın ortak malı sayılmasının bir sonucu olan bu paylaşım uzun süren taht kavgalarına yol açtı ve devletin gücünü bir süre zayıflattı.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. İznik'in kaybedilip başkentin Konya'ya taşınmasının Anadolu'nun Türkleşmesine etkisi ne olmuştur?
Çözüm. İznik'in kaybıyla Türkiye Selçukluları Batı Anadolu'dan çekilmek zorunda kaldı; Bizans kıyı bölgelerini ve Batı Anadolu'yu geri aldı. Türk nüfusu Orta Anadolu'da toplandı ve batıya doğru yayılma bir süre durdu; bu yüzden Anadolu'nun Türkleşmesi yavaşladı. Ancak Konya'nın merkez olması Orta Anadolu'yu Türklerin güçlü bir yurdu hâline getirdi. Miryokefalon'dan sonra Türk yerleşimi yeniden batıya doğru genişledi.
Örnek 2. Miryokefalon Savaşı'ndan sonra Avrupa kaynaklarında Anadolu'nun Türkiye adıyla anılmaya başlaması hangi sonuca ulaşmayı sağlar?
Çözüm. Bir bölgenin dışarıdan bir halkın adıyla anılmaya başlanması, o halkın bölgedeki varlığının kalıcı olarak kabul edildiğini gösterir. Miryokefalon'da Bizans'ın Anadolu'yu geri alma umudu sona erince Avrupalılar da Anadolu'yu Türklerin ülkesi olarak görmeye başladı. Bu adlandırma, Malazgirt ile başlayan sürecin Miryokefalon ile pekiştiğini ve Anadolu'nun uluslararası alanda Türk yurdu olarak tanındığını gösterir.
Sık yapılan hatalar
- Başkentin Konya'ya taşınmasını Malazgirt'e bağlamak; başkent İznik'in 1097'de kaybedilmesi üzerine taşındı.
- Miryokefalon'u Büyük Selçukluların zaferi sanmak; savaşı Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan kazandı.
- Miryokefalon'dan sonra Bizans'ın saldırı politikasını sürdürdüğünü düşünmek; Bizans savunmaya çekildi.
- 1097: İznik'in kaybı, başkentin Konya'ya taşınması, Türkleşmenin yavaşlaması.
- 1176 Miryokefalon: II. Kılıç Arslan ve Manuel Komnenos; Bizans savunmaya geçti, Anadolu Türk yurdu oldu.
- II. Kılıç Arslan'ın ülkeyi oğulları arasında paylaştırması taht kavgalarına yol açtı.