Konu anlatımı
Orta Çağ Avrupası, büyük bir göç dalgasının eski dünyayı yerinden oynatmasıyla şekillendi. Bu alt başlıkta Kavimler Göçü'nün Avrupa'nın siyasi haritasını nasıl değiştirdiğini ve ortaya çıkan yeni krallıkları göreceksin.
Kavimler Göçü
Karadeniz'in kuzeyindeki bozkırlarda güçlenen Hunlar 375'te İtil (Volga) Nehri'ni geçerek batıya ilerledi. Hunların önünden kaçan Got, Vandal ve öteki Germen kavimleri Roma topraklarına doğru göç etti; bu büyük nüfus hareketine Kavimler Göçü denir. Göçler yaklaşık iki yüzyıl sürdü ve Avrupa'nın etnik ve siyasi yapısını kökten değiştirdi. Kavimler Göçü, genellikle İlk Çağ'ı kapatıp Orta Çağ'ı başlatan olay sayılır.
Roma'nın bölünmesi ve yıkılışı
Roma İmparatorluğu 395'te Doğu ve Batı Roma olarak ikiye ayrılmıştı. Germen kavimlerinin baskısı, ekonomik sıkıntılar ve iç karışıklıklar Batı Roma'yı zayıflattı; Batı Roma 476'da bir Germen komutanının imparatoru tahttan indirmesiyle yıkıldı. Batı Roma topraklarında Franklar, Vizigotlar, Ostrogotlar, Vandallar ve Anglo-Saksonlar gibi kavimler krallıklar kurdu; bugünkü Fransa, İspanya, İtalya ve İngiltere gibi ülkelerin temelleri bu dönemde atıldı. Başkenti İstanbul olan Doğu Roma (Bizans) ise güçlü bir merkezî yönetimle 1453'e kadar varlığını sürdürdü ve Roma hukukunu, Grek kültürünü yaşattı.
Frank Krallığı ve kilise
Germen krallıkları arasında en güçlüsü Franklardı. Frank kralları Hristiyanlığın Katolik mezhebini benimseyerek Papa'nın desteğini kazandı. Frank Kralı Şarlman Batı ve Orta Avrupa'nın büyük bölümünü egemenliği altına aldı ve 800'de Papa tarafından imparator olarak taç giydi. Bu olay, Papa'nın kralları meşrulaştıran bir güç hâline geldiğini gösterir. Şarlman'ın ölümünden sonra imparatorluk torunları arasında paylaşıldı; merkezî otoritenin zayıflaması ve yeni akınlar feodal düzenin yerleşmesini hızlandırdı.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Kavimler Göçü'nün Avrupa'daki sonuçlarını siyasi, toplumsal ve dönemsel olarak açıklayın.
Çözüm. Siyasi bakımdan Batı Roma zayıfladı ve 476'da yıkıldı; topraklarında Germen krallıkları kuruldu. Toplumsal bakımdan Avrupa'nın etnik yapısı değişti ve bugünkü pek çok Avrupa halkının temeli atıldı; göçlerin yarattığı güvensizlik ve merkezî otoritenin zayıflaması feodalitenin ortaya çıkmasına zemin hazırladı. Dönemsel bakımdan ise Kavimler Göçü, İlk Çağ'ın kapanıp Orta Çağ'ın başladığı olay olarak kabul edilir.
Örnek 2. Batı Roma 476'da yıkılırken Doğu Roma (Bizans) 1453'e kadar ayakta kaldı. İki devletin farklı kaderinde hangi etkenler rol oynamış olabilir?
Çözüm. Germen kavimlerinin göçü ve akınları daha çok Batı Roma topraklarını hedef aldı; Batı Roma ayrıca ekonomik sıkıntılar ve iç karışıklıklarla zayıflamıştı. Doğu Roma ise surlarla korunan ve ticaret yollarının kavşağında bulunan zengin bir başkente sahipti ve güçlü bir merkezî yönetimi sürdürebildi. Bu nedenlerle Batı Roma kısa sürede çökerken Bizans yaklaşık bin yıl daha varlığını korudu.
Sık yapılan hatalar
- Roma'nın ikiye ayrılmasını 476'ya bağlamak; Roma 395'te ikiye ayrıldı, 476'da Batı Roma yıkıldı.
- Bizans'ın da 476'da yıkıldığını sanmak; Doğu Roma 1453'e kadar sürdü.
- Kavimler Göçü'nü yalnızca Hunların göçü sanmak; Hunların baskısıyla Germen kavimleri de yer değiştirdi.
- 375: Hunların İtil'i geçmesi ve Kavimler Göçü'nün başlaması.
- 395: Roma'nın ikiye ayrılması; 476: Batı Roma'nın yıkılışı.
- Germen krallıkları: Frank, Vizigot, Ostrogot, Vandal, Anglo-Sakson.
- 800: Şarlman'ın Papa tarafından imparator olarak taç giymesi.