Konu anlatımı
Göç soruları çoğunlukla bir ilin yıllara göre aldığı ve verdiği göç miktarları üzerinden sorulur. Bu alt başlıkta bu verilerden net göçü hesaplamayı ve verileri doğru yorumlamayı göreceksin.
Temel kavramlar
Bir yerin başka yerlerden aldığı göç, oraya gelip yerleşenlerin sayısıdır; verdiği göç ise oradan ayrılıp başka yerlere yerleşenlerin sayısıdır. Net göç, aldığı göçten verdiği göçün çıkarılmasıyla bulunur. Net göç pozitifse o yer göç almış, negatifse göç vermiş, sıfırsa gelenler ile gidenler eşit olmuştur. Net göç hızı ise net göçün nüfusa bölünüp 1000 ile çarpılmasıyla bulunur ve binde olarak ifade edilir.
Yorumlarken dikkat edilecekler
Bir yerin aldığı göçün artması tek başına o yerin nüfusunun göçle arttığını göstermez; verdiği göç daha hızlı artmışsa net göç azalabilir. Yıllara göre verilen tablolarda her yıl için net göçü ayrı ayrı hesapla ve işaretin ne zaman değiştiğine bak. Göç verileri tek başına toplam nüfusun arttığını ya da azaldığını söylemeye yetmez; toplam nüfus değişimi için doğal artışın da bilinmesi gerekir. Yıllık artış miktarlarını karşılaştırırken de ardışık iki yıl arasındaki farkları tek tek hesapla.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Bir ilin 2020–2024 yıllarında aldığı göç sırasıyla 20, 22, 25, 27 ve 30 bin; verdiği göç ise 28, 26, 25, 24 ve 21 bin kişidir. Her yılın net göçünü bul. İl ilk kez hangi yıl net göç almıştır? Aldığı göçteki en büyük yıllık artış hangi iki yıl arasındadır?
Çözüm. Net göç = aldığı göç − verdiği göç: 2020'de 20 − 28 = −8, 2021'de 22 − 26 = −4, 2022'de 25 − 25 = 0, 2023'te 27 − 24 = +3, 2024'te 30 − 21 = +9 bin kişidir. 2022'de gelenlerle gidenler eşittir; il ilk kez 2023'te net göç almıştır. Aldığı göçteki yıllık artışlar 2, 3, 2 ve 3 bindir; en büyük artış 3 bin ile 2021–2022 ve 2023–2024 arasında görülür.
Örnek 2. Nüfusu 2 milyon olan bir ilin bir yılda doğal artış hızı binde 8, aldığı göç 50 000, verdiği göç 70 000 kişidir. İlin net göç hızını ve nüfus artış hızını bul.
Çözüm. Net göç = 50 000 − 70 000 = −20 000 kişidir; il göç vermiştir. Net göç hızı = −20 000 ÷ 2 000 000 × 1000 = binde −10'dur. Nüfus artış hızı, doğal artış hızına net göç hızının eklenmesiyle bulunur: binde 8 + (binde −10) = binde −2. Yani doğumlar ölümlerden fazla olsa da il, verdiği göç nedeniyle o yıl nüfus kaybetmiştir.
Sık yapılan hatalar
- Net göçü verdiği göçten aldığı göçü çıkararak bulmak; doğru işlem aldığı eksi verdiğidir.
- Yalnız aldığı göçün artmasına bakıp ilin göç kazandığını söylemek.
- Göç verisinden doğal artışı bilmeden toplam nüfusun arttığı ya da azaldığı sonucunu çıkarmak.
- Net göç = aldığı göç − verdiği göç; pozitifse göç almış, negatifse göç vermiştir.
- Net göç hızı = net göç ÷ nüfus × 1000.
- Nüfus artış hızı = doğal artış hızı + net göç hızı.