Konu anlatımı
Mekke döneminin son yılları Müslümanlar için çok zor geçti. Hz. Muhammed bir yandan arkadaşlarını korumanın yollarını aradı, bir yandan da İslam'ı Mekke dışına taşımaya çalıştı. Bu alt başlıkta Habeşistan'a hicreti ve Taif yolculuğunu, bu olaylardan çıkarılan sonuçlarla birlikte göreceksin.
Habeşistan'a hicret
Baskılar dayanılmaz hâle gelince Hz. Muhammed, peygamberliğin beşinci yılında (615) bir grup Müslümanın Habeşistan'a göç etmesine izin verdi; ertesi yıl daha kalabalık bir grup onları izledi. Habeşistan'ın seçilmesinin nedeni, Hristiyan olan hükümdarı Necaşi'nin adaletiyle tanınması ve ülkesinde kimseye haksızlık edilmemesiydi. Mekkeliler, göç edenlerin geri verilmesi için Necaşi'ye hediyelerle elçiler gönderdi. Necaşi iki tarafı da dinledi; Müslümanlar adına konuşan Cafer b. Ebu Talib'in açıklamalarından sonra Müslümanları geri vermedi ve onları korudu.
Taif yolculuğu
Hz. Muhammed'in eşi Hz. Hatice ile amcası Ebu Talib'in art arda vefat ettiği yıl Hüzün Yılı olarak anılır. Koruyucusunu kaybeden Hz. Muhammed, İslam'a destek bulmak umuduyla yanına Zeyd b. Harise'yi alarak Taif'e gitti. Taif'in ileri gelenleri onu dinlemedi; üstelik halkı kışkırtarak onu taşlattılar, ayakları kanlar içinde kaldı. Rivayete göre o sırada kendisine Taiflilerin cezalandırılması teklif edilmiş, o ise bunu kabul etmeyip onların soyundan Allah'a inanan insanların gelmesini dilemiştir.
İki olaydan çıkan sonuçlar
Habeşistan hicreti, Müslümanların baskı karşısında inançlarını korumak için göçü göze aldığını, Hz. Muhammed'in arkadaşlarının güvenliğini düşündüğünü ve adaletin, kimden gelirse gelsin, değerli olduğunu gösterir: Farklı dinden bir hükümdar Müslümanları korumuştur. Taif yolculuğu ise Hz. Muhammed'in en ağır muamele karşısında bile öfkeyle hareket etmediğini, insanların doğru yolu bulmasını her şeyden çok istediğini ortaya koyar. Bu merhamet, Kur'an'da onun âlemlere rahmet olarak gönderildiğinin bildirilmesiyle örtüşür (Enbiyâ, 107).
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Necaşi, Mekkeli elçilerin getirdiği hediyelere ve ısrarlara rağmen, ülkesine sığınan Müslümanları dinlemeden karar vermemiş; onları dinledikten sonra da geri vermemiştir. Bu olaydan hangi sonuçlar çıkarılabilir?
Çözüm. Necaşi'nin iki tarafı da dinlemesi ve hediyelerin kararını etkilememesi, onun adaletli bir yönetici olduğunu gösterir; Hz. Muhammed'in Habeşistan'ı seçmesinin nedeni de budur. Olay, farklı inançtan insanların adalet zemininde birbirini koruyabildiğine örnektir. Ayrıca Müslümanların inançlarını baskı altında yaşamak yerine güvenli bir yere göç etmeyi seçtiğini gösterir. Mekkelilerin göçmenleri geri alabildiği ise söylenemez; istekleri reddedilmiştir.
Örnek 2. Taif'te taşlanan ve yaralanan Hz. Muhammed, kendisine kötülük edenler için ceza istememiş, onların çocuklarının bir gün inanacağını ummuştur. Bu tutum hangi özelliğiyle açıklanır? Aynı özellik sonraki yıllarda hangi olayda yeniden görülür?
Çözüm. Bu tutum merhamet ve affediciliktir: Hz. Muhammed kişisel acısını değil, insanların doğru yolu bulmasını önemsemiştir. Aynı özellik 630'da Mekke'nin fethinde yeniden görülür; yıllarca kendisine ve arkadaşlarına eziyet eden Mekkelileri cezalandırabilecek güçteyken genel af ilan etmiştir. İki olay arasındaki ortak nokta, güçsüzken de güçlüyken de intikam yerine bağışlamayı seçmesidir.
Sık yapılan hatalar
- Habeşistan hicretini Medine'ye hicretle karıştırmak; Habeşistan'a hicret Mekke döneminde, daha önce yapılmıştır.
- Necaşi'yi olay sırasında Müslüman bir hükümdar sanmak; Müslümanlar ona sığındığında Hristiyan bir hükümdardı.
- Taif yolculuğunu bir savaş ya da fetih sanmak; amaç İslam'a davet ve destek aramaktı.
- Habeşistan: adaletli hükümdar Necaşi; Müslümanların ilk hicreti.
- Taif: Zeyd b. Harise ile gitti; taşlandı, ceza istemedi.
- İki olay: adaletin değeri ve Hz. Muhammed'in merhameti.